گونه کبک
كبك يكي از پرندگاني بسيار زيبايي است كه به دليل ظاهر جذاب و نحوه دويدن و پرواز جذابيت خاصي دارد .
از نظر نگهداري و پرورش ،كبك بين عموم مردم بيش از پرندگان ديگر محبوبت دارد و از قديم الايام به صورت نيمه اهلي نگهداري مي شده است.
صداي پرنده نر بلند و سريع شبيه كا-كا-كاكا-كاكا شنيده مي شود.
اين پرندگان همواره در دامنه هاي كوهستان و مناطق شيب دار صخره اي و سنگلاخي به سر مي برد. در ايران بومي و فراوان است و در اكثر استان هاي كشور يافت مي شود. كبك برخلاف پرندگان ديگر روي زمين زندگي مي كند و حتي موقع خواب نيز روي ارتفاع يا بلندي نمي رود.
تخمگذاري:
در فصل بهار معمولا بين 10 تا 15 تخم ميگذارد .تخم ها به شكل بيضي و تخم مرغي شكل با پوسته اي صاف و براق كه از رنگ زرد نخودي تا قهوه اي روشن و قهوه اي تيره متغير مي باشد . دوران تبديل تخمها به جوجه بين 24 تا 26 روز مي باشد.
تغذيه:
اين پرنده دانه خوار و گياه خوار است.
انواع كبك
كبك صخره ايRock partridge
بزرگي ان در دوران بلوغ به 33 سانتيمتر مي رسد نرها كمي از ماده ها بزرگتر و شبيه به هم هستند.از لحاظ سر و گردن شبيه به كبك ايراني هستند.
كبك چوكارChukar partridge
اين گونه و زير گونه هاي مربوطه در محل هاي شيب دار سنگريزه اي و دره هاي خشك و گاهي مزارع و تاكستان ها زندگي مي كنند.
طرز تشخيص جنسيت كبك چوكار
نر و ماده شبيه به هم و نسبت به گونه هاي ديگر چاق تر و درشت ترند .رنگ نرها از پشت گردن تا قسمت هاي پايين بدن خاكستري مي باشند و سرشانه ها آبي كمرنگ با حاشيه قرمز متمايل به قهوه اي است.فاصله دور چشم و منقار و گونه ها به رنگ زرد كمرنگ است .زير گلو ،گردن و قسمت سر به رنگ زرد نخودي است . خال هاي تيره رنگي در قسمت بالاي گردن ديده مي شود.سينه خاكستري و پهلو سفيد است.9 تا 10 خط تيره در دو پهلو دارد .منقار قرمز كمرنگ و ساق پاي قرمز پررنگ و عنبيه قهوه اي رنگ چشم از ويژگي هاي اين كبك مي باشد.ماده ها از نظر اندازه از نر كوچيكتر بوده و كمي هم كم رنگ تر است.
كبك Philbys rock
توزيع جغرافيايي آن در جنوب غربي عربستان و يمن در ارتفاع بالاي 1000 پايي است.
اندازه اين كبك گاهي به 38 سانتيمتر مي رسد.نر و ماده شبيه به هم هستند .قسمت هاي بالاي بدن و سينه به رنگ سياه و سفيد و شاه بلوطي است. رنگ پرهاي بالاي چشم مايل به سبز و پرهاي روي پهلو به رنگ سياه و سفيد و شاه بلوطي است. زير گلو و گونه ها به رنگ سياه بوده و نقاط زرد و سبز روي قسمت چينه دان وجود دارد.منقار- پاها و حلقه هاي اطراف چشم به رنگ قرمز تيره است.
كبك Przewalski rock
توزيع جغرافيايي اين كبك در شرق تبت و غرب چين مي باشد.
از بزرگترين گونه هاي كبك است و طول آن به 38 تا 39 سانتيمتر مي رسد.
نر و ماده شبيه به هم هستند . معمولا شبيه كبك چوكار بوده ولي قدري تنومند تر و سرپاتر است .دور گردن دو يقه با پرهاي سياه دارد . قسمت پايين بدن قهوه اي و روي پهلوها نوارهاي ظريفي دارد.
كبك alectoris Barbara Barbary
كا شامل زير گونه هاي ذيل مي باشد:
اين نوع كبك ها در تپه هاي سنگي و بوته زارها تا ارتفاع 10000 پايي زندگي مي كنند.
اين پرنده 33 سانتيمتر طول دارد . تاج ،پشت گردن سياه با نقاط سفيد است . قسمت هاي فوقاني بدن خاكستري و قرمز اخري ،سرشانه ها آبي مايل به خاكستري است.فاصله دو چشم و منقار طويل ،گونه ها و زير گلو خاكستري كمرنگ و نوار اطراف چشم به رنگ شاه بلوطي و از پرهاي نارنجي مايل به زرد بسيار كمرنگ پوشيده شده . نرها كمي از ماده ها بزرگترند.چشمها قهوه اي روشن يا قهوه اي تيره و منقار به رنگ قرمز نارنجي يا قرمز پر رنگ بوده ساق پاها قرمز تيره مي باشد.
كبك دري Tetraogallus caspiacus
Caspian snowcock
جثه اي بسيار بزرگ به رنگ خاكستري نخودي دارد . پرهاي پروازش سفيد رنگ است و غالبا در مناطق بسيار مرتفع كوهستاني زندگي مي كند. از فاصله نزديك با شكم تيره و در انتها قرمز كمرنگ به نظر مي آيد .در پهلو ها رگه هاي طولي پهن به رنگ دارچيني ديده مي شود كه لابه لاي آنها خاكستري است. پرنده ماده كوچيك تر ،كمرنگ و تاج و گلو نخودي تر است. پرنده نر در پا داراي سيخك است. گونه اي كه در جنوب غربي ايران ديده مي شود كمتر خاكستري و بيشتر نخودي است . اين پرنده بسيار خجالتي و محتاط بوده و نزديك شدن به ان بسيار دشوار است.از تماشاگر فرار كرده و با احساس خطر بيشتر ،به سرعت بالاي كوهستان پرواز مي كند.
كبك دري به دو گونه است: قفقازي و خزري .
اين پرنده در پرتگاههاي با شيب تند،كوهستانهاي صخره اي و قلل مرتفع با گياهان اندك و پراكنده ،در ارتفاع بيش از 3500 متر و به ندرت كمتر از آن به سر برده و در ميان سنگها و اغلب در لبه صخره هاي مرتفع اشيانه مي سازد . در ايران بومي و نسبتا فراوان است. در سال هاي اخير جمعيت آن كاهش بسياري پيدا كرده و شكار ان ممنوع است.
كبك خاكستري
طول اين كبك از نوك تا دم حدود 31 سانتيمتر ،وزن آن 300 تا 450 گرم است. پر و بال نر و ماده با هم تفاوت دارد. جزء پرندگان غير مهاجر هستند و اروپا ،قفقاز ، آسياي مركزي،آذربايجان شمالي و شمال بجز درياي خزر ،محيط زيست معمولي آنها است.اين پرنده بيشتر در كناره هاي مزارع زندگي مي كند و در بوته زارهاي انجا لانه دارد و تغذيه مي كند.
رنگ پرنده تقريبا گندمي و سينه خاكستري است و نر آن سينه اي با قوس نيم دايره و برجسته نمايان دارد.در دسته اي 15 تا 20 تايي در زمستان ها با يكديگر زندگي مي كنند .در فصول ديگر و نزديك فصل جفتگيري نرها حالت تهاجمي دارند و با يكديگر مي جنگند.جفت هاي آنها معمولا با هم مي مانند ولي قبل از زندگي مشترك ممكن است تغيير زوج بدهند و نرها و ماده ها براي خود دسته دسته تشكيل گروه مي دهند . روي بال ها رگه هاي قهوه اي گندمي رنگ دارند كه با تغيير فصل سير و روشن مي شوند.
كبك چيل Perdix perdix
اين پرنده 30 سانتيمتر طول و بين 300 تا 400 گرم وزن دارد . از تيهو اندكي بزرگتر اما از كبك و دراج كوچكتر است. در گروههاي 15 الي 20 تايي زندگي مي كنند به واسطه پيشاني و گلوي نارنجي بلوطي،سينه خاكستري و لكه نعل مانندش به رنگ قهوه اي تيره در زير تنه و نيز نوارهاي پهن بلوطي عرضي در پهلوها به آساني شناخته مي شود.نر و ماده همشكل اند و در پرواز خال هاي قهوه اي خاكستري رنگي روي بال ها و زير تنه اش ديده مي شود كه در تضاد با رنگ خاكستري گلو و چارچوب بلوطي سر قرار دارد.پرهاي بيروني دم ،نارنجي قهوه اي است. هنگام راه رفتن قوز كرده و به محض احساس خطر فورا خود را جمع كرده و در حالي كه سرش را بالا گرفته و اماده پرواز است به سرعت مي دود. اين پرنده در اراضي كشاورزي ،مراتع،حاشيه تالابها ،تپه هاي شني و اراضي باير به سر برده و در نقاط كاملا پنهان روي زمين و زير بوته ها اشيانه مي سازد .در ايران بومي اما جمعيت آنها اندك است